De eerste grassnedes zijn inmiddels in volle gang. Dit is een cruciaal moment voor de kwaliteit van uw ruwvoer. Tegelijkertijd zijn voerkosten en melkprijzen variabel, waardoor het belangrik is om zoveel mogelijk voedingswaarde van eigen land te benutten.
Een goed geconserveerde graskuil speelt daarin een sleutelrol. Naast het zuurstofdicht inkuilen kunnen inkuilmiddelen helpen om verliezen te beperken en de kwaliteit van het ruwvoer beter vast te houden.
Waarom vroeg maaien loont
Vers gras bevat in het vroege stadium vaak hoge waarden, rond:
- ±900/1000 VEM/kg droge stof
- ±200 gram ruw eiwit/kg droge stof
Maar deze kwaliteit is tijdelijk. Naarmate het gras verder groeit, daalt het suiker- en eiwitgehalte. Tegelijk stijgt het ruwe celstofgehalte, waardoor de verteerbaarheid afneemt. Dit heeft direct invloed op de benutting door uw koeien.
Vroeg maaien helpt om een hoge voederwaarde vast te leggen. Veel melkveehouders kiezen daarom voor een intensief maaiplan. Toch is alleen goed oogsten niet voldoende: de conservering bepaalt hoeveel van de kwaliteit uiteindelijk behouden blijft in de kuil.
Wat gebeurt er in de graskuil?
Na het inkuilen van gras start direct het fermentatieproces. Melkzuurbacteriën zetten suikers om in melkzuur, waardoor de pH daalt en het gras geconserveerd wordt.
Een snelle pH-daling is cruciaal. Gras bevat van nature minder suikers dan bijvoorbeeld maïs, waardoor het risico op ongewenste fermentatie groter is. Als de pH te langzaam daalt, krijgen ongewenste micro-organismen de kans om zich te ontwikkelen. Denk hierbij aan clostridia, enterobacteriën en gisten. Deze organismen breken voedingsstoffen af en veroorzaken verliezen. Dit leidt tot een lagere voederwaarde, een slechtere geur en minder smakelijkheid van het voer.
| Type bacterie | Belangrijkste producten | Effect op de kuil | Gewenst? |
| Homofermentatieve melkzuurbacteriën | Melkzuur | Snelle pH-daling, goede conservering | Ja |
| Heterofermentatieve melkzuurbacteriën | Melkzuur + Azijnzuur | Betere stabiliteit, minder broei | Ja |
| Clostridia | Boterzuur, ammoniak | Slechte geur, voederwaardeverlies | Nee |
| Enterobacteriën | Alcoholen, gassen | Minder stabiele kuil | Nee |
| Gisten & schimmels | CO₂, warmte | Broei, energieverlies | Nee |
Fermentatie sturen met inkuilmiddelen
Inkuilmiddelen bevatten specifieke stammen melkzuurbacteriën (zoals Lactobacillus plantarum en Lactobacillus buchneri) die het fermentatieproces versnellen en stabiliseren. Er zijn twee typen melkzuurbacteriën die een rol spelen. Homofermentatieve bacteriën zorgen voor een snelle productie van melkzuur en een snelle pH-daling. Heterofermentatieve bacteriën dragen bij aan een betere stabiliteit van de kuil en verminderen de kans op broei bij het uitkuilen.
Het gebruik van een goed inkuilmiddel levert meerdere praktische voordelen op:
- Minder verliezen in de kuil: voedingsstoffen zoals suikers en eiwitten blijven beter behouden.
- Snellere conservering: het inkuilproces verloopt efficiënter en met minder risico op bederf.
- Meer stabiliteit: minder kans op broei, schimmelvorming en daarmee ook minder mycotoxines.
- Hogere voederkwaliteit: dit ondersteunt een betere melkproductie of groei
-
Betere opname: smakelijker voer zorgt ervoor dat dieren het vlotter en efficiënter opnemen.
Van kuil naar kassa: het financiële effect van inkuilmiddelen
Het effect van inkuilmiddelen wordt vaak onderschat wanneer alleen naar drogestofverliezen wordt gekeken. Een praktisch voorbeeld laat dit zien.
Stel dat u 20 hectare gras (eerste snede) heeft met een opbrengst van 25 ton per hectare en 3.000 kg droge stof per hectare:
| Totale oogst: | 20 ha x 25 ton = | 500 ton gras | |
| Drogestof (DS): | 20 ha x 3.000 kg DS/ha | 60 ton DS | |
| Verlies zonder inkuilmiddel (9%): | 5,4 ton DS | ||
| Verlies met inkuilmiddel (4%): | 2,4 ton DS | ||
| Besparing droge stof: | 3 ton DS | ||
| Financiële waarde: | bij €200/t DS: | €600 | |
| Kosten inkuilmiddel (bijv. Vitasil B Grass) | ±€1.000 | ||
| Netto voordeel: | -€400 |
Conclusie: op basis van alleen drogestof lijk het gebruik van een inkuilmiddel niet direct rendabel. De werkelijke winst zit echter in betere kuilkwaliteit, hogere voeropname en extra melkproductie:
Op basis van alleen de besparing in drogestof lijkt dit geen rendabele situatie. Toch is het belangrijk om verder te kijken, het beperken van drogestofverlies is namelijk slechts één onderdeel van het totale rendement. De grootste winst zit in de kwaliteit en stabiliteit van de kuil, die resulteert in een hogere melkopbrengst.
Een beter geconserveerde kuil is stabieler bij het uitkuilen en kent minder broei. Hierdoor blijven energie en nutriënten beter behouden en blijft het voer smakelijker voor de koe. In de praktijk vertaalt dit zich in een hogere voeropname en een efficiëntere benutting van het ruwvoer in de pens.
| Extra melkproductie door betere kuilwaliteit: | 0.5 liter/koe/dag x 100 koeien | 50 liter/dag | |
| Totale extra melkproductie (200 dagen): | 50 liter/dag x 200 dagen | 10.000 liter | |
| Extra opbrengst (bij melkprijs van €0,45/liter): | €0,45/liter x 10.000 liter | €4.500 | |
| Totale financiële waarde (besparing droge stof en extra melkopbrengst): | €600 + €4.500 | €5.100 | |
| Kosten inkuilmiddel (bijv. Vitasil B Grass) | ±€1.000 | ||
| Netto voordeel: | €4.100 |
Kwaliteit in de kuil betaalt zich terug
Met bovenstaande wordt duidelijk dat het rendement van inkuilmiddelen niet primair zit in het beperken van verliezen, maar vooral in het beter benutten van het gewonnen ruwvoer. Een investering in inkuilmiddel vertaalt zich in de praktijk in een stabielere kuil en een hoger rendement uit eigen ruwvoer, met als resultaat een duidelijk positief effect op het bedrijfsresultaat.
Wetenschappelijk onderzoek bevestigt dit beeld. Uit onderzoek van Muck (2010) blijkt dat specifieke inkuilbacteriën drogestofverliezen gemiddeld met 3 tot 5 procent verminderen en broei aanzienlijk terugdringen.
Afsluitend advies
Een goede graskuil is de basis voor een rendabele melkproductie. Door bewust te kiezen voor het gebruiken van een inkuilmiddel, haalt u meer uit uw eigen ruwvoer en houdt u grip op uw voerkosten.
Wilt u weten welk inkuilmiddel het beste past bij uw bedrijf en rantsoen, dan denkt BTN de Haas graag met u mee. Neem eenvoudig contact met ons. Wij helpen u graag om het maximale uit uw ruwvoer te halen!
