Klauwproblemen behoren tot de drie belangrijkste afvoerredenen van melkvee. Naar schatting krijgt 70% van de koeien minimaal 1 keer per lactatie te maken met een klauwaandoening. De impact hiervan is groot: klauwaandoeningen leiden tot verlaagde melkproductie, vruchtbaarheidsproblemen, extra behandelingskosten en vroegtijdig afvoeren. Dit zorgt ervoor dat klauwproblemen behoren tot de kostbaarste gezondheidsproblemen bij melkvee. Gemiddeld kunnen de kosten al snel oplopen tot €300 per koe per lactatie (Robcis, 2023).
Oorzaken van klauwproblemen zoals mortelaro en witte-lijn aandoeningen
Klauwaandoeningen kunnen ontstaan door verschillende redenen. In de praktijk zien we twee types klauwaandoeningen: infectieuze en niet-infectieuze problemen.
Infectieuze klauwaandoeningen (IKA), zoals mortellaro, worden veroorzaakt door bacteriën die zich nestelen in de huid rondom de klauw. Deze krijgen vooral kans wanneer de weerstand van de koe laag is. Ook kunnen er omstandigheden in de stal die gunstig zijn voor bacteriegroei. Voorbeelden hiervan zijn gladde vloeren en een slecht ligbed.
Niet-infectieuze klauwaandoeningen (NIKA), zoals witte-lijn aandoeningen en zoolzweren, ontstaan meestal door te zwakke klauwen in combinatie met overbelasting. Wanneer weerstand en voeding niet optimaal zijn, dan kan dit leiden tot een zwakkere plek in de klauw. Hierdoor ontstaat er een scheur en kunnen vuil en bacteriën binnendringen.
Zo pakt u niet-infectieuze klauwaandoeningen aan
Een vaak onderschatte rol in klauwgezondheid is de rol van voeding. Vooral de voorziening in vitamines en mineralen heeft directe invloed op de kwaliteit van de klauwhoorn.
Biotine
Biotine, ook bekend als vitamine H of B8, is een wateroplosbare vitamine die bekend staat om zijn positieve invloed op de kwaliteit van de vacht en hoorn. Het speelt specifiek een belangrijke rol bij de groei en het herstel van klauwhoorn. Op de lange termijn bevordert vitamine B8 (biotine) de gezondheid van de klauwen, doordat het helpt in de energie- en eiwitstofwisseling. Biotine zorgt voor de vorming van keratine, een eiwitstructuur die betrokken is bij de ontwikkeling van de klauw. Hoewel koeien zelf biotine aanmaken in de pens, is dit niet altijd genoeg. Zeker bij hoge productie of mindere pensomstandigheden kan aanvullende biotine de klauwgezondheid verbeteren.
Zink
Zink is een essentieel spoorelement voor de opbouw en het herstel van klauwweefsel. Zink helpt bij de vorming van keratine, het belangrijkste eiwitenenzym in de klauwhoorn. Voldoende zink maakt de hoorn steviger en beter bestand tegen scheuren, waardoor niet-infectieuze klauwproblemen zoals White Line Disease en zoolzweren minder vaak voorkomen. Het mineraal ondersteunt enzymen die celgroei en hoornvorming stimuleren, en draagt bij aan gezonde huid en onderliggend weefsel. Hierdoor kunnen beschadigde klauwen sneller herstellen en krijgen infecties minder kans. Een tekort aan zink leidt vaak tot broze, kwetsbare klauwen die sneller beschadigen onder belasting. Zink werkt het beste in combinatie met biotine, koper en mangaan, waardoor het mineralenprofiel compleet is voor sterke klauwen. Ook ondersteunt zink het immuunsysteem en de stofwisseling, wat indirect bijdraagt aan gezonde, productieve koeien.
Zowel zink als biotine zorgt voor de vorming van keratine: beide elementen vullen elkaar aan en versterken elkaars effect. Naast zink en biotine spelen andere elementen zoals koper, mangaan en kobalt ook een belangrijke rol in het ontwikkelen en vormen van een sterke klauw.
Plantextracten
Waar biotine en zink zich vooral richten op de structuur van de klauw, spelen plantextracten een belangrijke rol in de weerstand en het herstelvermogen van het dier. Jarenlang onderzoek toont aan dat plantenextracten een positieve invloed hebben op de weerstand van de koe (Gulyás et al., 2025). Ieder kruid heeft zijn eigen werking en zorgt voor andere resultaten. Zo zorgen specifieke plantenextracten, zoals duivelsklauw (Harpagophytum procumbens), zwarte bes (Ribes nigrum) en mariadistel (Silybum marianum) voor een positief effect op de klauwgezondheid (Abdel Latif et al., 2023). Deze extracten werken via meerdere mechanismen, waardoor de kans op infecties in de klauw afnemen:
- Minder schade door oxidatieve stress
Uw vee kan veel last ervaren van oxidatieve stress door abiotische factoren zoals vocht, kou of stalomstandigheden. Plantextracten zoals Harpagophytum procumbens, Ribes nigrum en Silybum marianum helpen hierbij. Deze extracten stimuleren de productie van antioxidanten in het lichaam van de koe, die de koe helpen om de oxidatieve stress te beheersen. Dit vermindert de schade aan klauwweefsel en hierdoor blijft de hoornstructuur sterker en veerkrachtiger. - Beheersing van ontstekingsreacties
Deze plantextracten kunnen bepaalde ontstekingseiwitten (TNF α en IL6) verlagen. Dit leidt tot een afname van de 5-Lipoxygenase-activiteit, een enzym dat ontstekingsreacties versterkt. Hierdoor blijven ontstekingsreacties beter onder controle, wat zorgt voor minder zwelling en minder pijn bij beginnende klauwproblemen. - Ondersteuning van de specifieke immuniteit
Daarnaast zorgen deze plantextracten ook voor de productie van eiwitten zoals IL4 en IL10. Deze eiwitten spelen een belangrijke rol in het immuunsysteem, helpen beschadigd weefsel te herstellen en ondersteunen het afweersysteem van de klauw tegen infectieuze en stress-gerelateerde aandoeningen.
Onderzoek laat duidelijke resultaten zien
De kracht van deze nutriënten zit uiteindelijk in de combinatie. Waar biotine en zink de klauw van binnenuit versterken, ondersteunen plantextracten de weerstand en het herstelvermogen. Recente bedrijfsproeven met dezelfde plantextracten laten duidelijke effecten zien op digitale dermatitis bij melkvee.
Op het eerste bedrijf nam het aantal koeien met laesies in een periode van zeven maanden met 42% af. Daarbij viel niet alleen de daling in aantallen op, maar ook de ernst van de problemen: laesies waren minder pijnlijk en koeien bewogen zichtbaar beter. Op het tweede bedrijf waren de resultaten nog opvallender. Binnen vijf maanden werd een reductie van 76% in het aantal laesies gerealiseerd. Daarnaast vertoonden de nog aanwezige laesies een gunstiger verloop: ze droogden sneller in en veroorzaakten minder ongemak, waardoor de mobiliteit van de koeien duidelijk verbeterde. Deze praktijkresultaten onderstrepen dat plantextracten niet alleen het aantal klauwproblemen kunnen verminderen, maar ook de ernst ervan positief beïnvloeden. Dat vertaalt zich direct naar beter dierwelzijn en een koppel die makkelijker beweegt.
Daarnaast is er een onderzoek gedaan naar de werking van deze plantextracten in combinatie met zink en biotine. In een onderzoek met 68 melkkoeien werd eerst een nulmeting uitgevoerd van de algehele klauwgezondheid. Na vier maanden gebruik van deze combinatie was er een duidelijke verbetering zichtbaar: een verbetering van de algehele klauwgezondheid (IKA & NIKA) verbeterd en een afname van alle klauwaandoeningen met 50% (Vital, 2022). Tegelijkertijd werden de resterende problemen minder ernstig, wat erop wijst dat niet alleen het aantal gevallen afneemt, maar ook de impact per geval kleiner wordt.
Wat in de praktijk minstens zo belangrijk is: de verbeterde klauwgezondheid werkte door in het gedrag en de prestaties van de koeien.
- Dieren liepen makkelijker door de stal en maakten beter gebruik van de melkrobot.
- Het aantal melkbeurten steeg van gemiddeld 2,5 naar 2,9 per dag. Ook in de melkproductie was dit terug te zien.
- De productie steeg met gemiddeld 1,5 liter melk per koe per dag, zonder aanpassingen in het rantsoen.
Dat laat zien dat investeren in klauwgezondheid niet alleen problemen voorkomt, maar ook direct bijdraagt aan betere technische resultaten op het bedrijf.
Afsluitend advies
Klauwproblemen kosten klauwen met geld en tijd. Dit terwijl ze in veel gevallen goed te voorkomen en te verhelpen zijn met de juiste aanpak. Door te investeren in goede voeding met biotine, zink en ondersteunende plantextracten, werkt u gericht aan gezonde en weerbare klauwen. Zo zorgt u ervoor dat uw koppel makkelijker loopt, beter presteert en heeft u minder uitval.
Benieuwd hoe biotine, zink en plantextracten uw koppel kunnen helpen? We denken graag met u mee over een aanpak die past bij uw bedrijf
