Het is lastig toe te geven, maar ruim 80% van de gevallen van kalverdiarree is een managementprobleem.
Kalverdiarree is een van de meest veelvoorkomende problemen tijdens de kalveropfok. Het heeft direct invloed op de gezondheid en ontwikkeling van het kalf en vraagt bovendien extra tijd en aandacht in de dagelijkse bedrijfsvoering.
Wat zijn de oorzaken van diarree?
Bij diarree wordt al snel gekeken naar de bekende boosdoeners in de stal:
- De bacterie E. coli (de snelle boosdoener in de eerste levensweek)
- Het Rotavirus (de veroorzaker van zware darmwandschade)
- De parasiet Cryptosporidium (de hardnekkige parasiet in de tweede week)
Toch laat de praktijk zien dat ruim 80% van de gevallen het gevolg is van management. Dat is soms slikken, maar het is ook goed nieuws: het betekent namelijk dat u zélf de sleutel tot de oplossing in handen heeft via uw dagelijkse werkroutines. De vraag is dus gaan we deze drie boosdoeners de schuld blijven geven, of gaan de management- en werkroutines nu echt op de schop?
Verschil tussen infectieuze of voedingsdiarree?
Het onderscheid tussen infectieuze diarree en voedingsdiarree is met het blote oog nauwelijks te zien. Bovengenoemde ziekteverwekkers zijn van nature al in de omgeving aanwezig. Ze slaan pas toe zodra de werkroutines onbewust een steekje laten vallen en de weerstand van het kalf daalt.
Bovendien is het in de praktijk vaak een combinatie van meerdere ziekteverwekkers en voedingsfouten tegelijk. Juist die wisselwerking maakt het probleem nog ingewikkelder om te ontrafelen. Hoewel de dierenarts onmisbaar blijft, kunt u als veehouder 80% van de diarree gevallen en minimaal 95% van alle ziektegevallen zelf voorkomen. Alleen voor de resterende 5%, de uitzonderingen, is medisch ingrijpen nodig.
Daarom is het bij terugkerende kalverdiarree verstandig om niet alleen te kijken naar de vraag ‘welke ziekteverwekker veroorzaakt dit?’, maar ook de vraag ‘welke omstandigheden maken mijn kalveren gevoeliger voor diarree?’
4 aandachtspunten om diarree te voorkomen
De basis om 80% van de diarree te voorkomen ligt bij het uitsluiten van vier fouten in de dagelijkse voerroutine:
1. Meet de melkportie nauwkeurig af
Een kalf heeft behoefte aan een passende hoeveelheid melk die aansluit bij de grootte van de lebmaag. Toch wordt er te vaak op het oog gevoerd in plaats van exact af te meten. Een schep die net iets voller is, een andere maatbeker of op het oog afmeten kan ervoor zorgen dat de hoeveelheid melk per voerbeurt varieert. Gebruik daarom een maatbeker of een betrouwbare weegschaal en werk consequent volgens het melkschema.
2. Houd de melktemperatuur constant
Niet alleen de hoeveelheid melk is belangrijk. Ook een wisselende temperatuur van de melk kan de kans op diarree vergroten. Zelfs als de melk maar iets is afgekoeld en de temperaturen schommelen, kan dit al groot effect hebben op jonge of kwetsbare kalveren. Meet daarom altijd met een thermometer en voer de melk op een constante temperatuur.
3. Voer op vaste tijden
Een kalf houdt van regelmaat. Voeren op wisselende tijden kan zorgen voor te veel variatie, zeker bij jonge kalveren kan dit zorgen voor lagere groei en diarree. Voer daarom iedere dag zoveel mogelijk op dezelfde tijdstippen, zowel in de ochtend als in de avond. Zo wordt elk kalf volgens hetzelfde ritme gevoerd. Daarnaast maakt een vaste voertijd ook afwijkingen sneller zichtbaar. Drinkt een kalf minder goed of laat het een voerbeurt staan? Dan valt dit eerder op wanneer u gewend bent om op vaste momenten te voeren.
4. Zorg voor een constante melkconcentratie
Ook de concentratie van de melk is een belangrijk aandachtspunt. Een wisselende hoeveelheid melkpoeder of water kan ervoor zorgen dat het kalf niet iedere keer dezelfde voedingswaarde binnenkrijgt. Te veel variatie is een trigger voor problemen.
Daarom geldt ook hier: meten is weten en altijd beter dan schatten. Gebruik daarvoor een maatbeker of weegschaal.
Kijk bij diarree naar het hele plaatje
Het is niet altijd makkelijk om kritisch naar uw eigen werkroutines te kijken, maar het levert wel het meeste op. Wilt u de faalkosten minimaliseren en uw dagelijkse werkplezier in de kalverstal structureel verhogen? Gebruik dan de vier aandachtspunten om diarree te voorkomen.
Iedere bedrijfsvoering is anders. Daarom kijken we niet alleen naar de theorie, maar vooral naar wat er op uw bedrijf gebeurt. Hoe voert u de kalveren? Welk melkschema gebruikt u? En waar zitten in uw dagelijkse werkroutine nog meer mogelijke verbeterpunten?
Onze specialisten denken graag met u mee en helpen u om de juiste keuzes te maken voor uw kalveropfok. Daarbij werken we samen met de specialisten van Denkavit. Heeft u een vraag naar aanleiding van dit artikel of wilt u uw eigen situatie eens kritisch onder de loep nemen? Neem eenvoudig contact op met onze specialisten via info@btndehaas.nl of bel 050-5414311
