Wanneer de temperatuur stijgt, daalt op veel melkveebedrijven de ruwvoeropname. Dat lijkt een logische reactie van de koe, maar de gevolgen zijn vaak groter dan gedacht. Minder voeropname betekent niet alleen minder melk, maar kan ook leiden tot verstoringen van de penswerking, een grotere negatieve energiebalans en een verminderde vruchtbaarheid. Juist daarom is het belangrijk om tijdens warme periodes alles in het werk te stellen om de ruwvoeropname op peil te houden.
Waarom daalt de ruwvoeropname tijdens hittestress?
Een melkkoe produceert veel warmte. Niet alleen door de melkproductie zelf, maar ook door de fermentatie van voer in de pens. Vooral de vertering van ruwvoer gaat gepaard met warmteproductie. Wanneer de omgevingstemperatuur stijgt, wordt het voor de koe steeds moeilijker om die warmte kwijt te raken (Kadzere et al., 2002).
Onderzoek laat zien dat de voeropname van melkkoeien vooral begint af te nemen bij temperaturen vanaf 25°C (Fournel et al., 2017). Afhankelijk van temperatuur en luchtvochtigheid kan de droge-stofopname met 10 tot 15% dalen. Door minder te eten produceert de koe minder fermentatiewarmte en probeert zij haar lichaamstemperatuur onder controle te houden.
Deze natuurlijke verdedigingsreactie heeft echter een keerzijde. Minder voer betekent minder beschikbare energie voor melkproductie, vruchtbaarheid, weerstand en herstel. Tegelijkertijd stijgt juist de energiebehoefte doordat koeien meer energie gebruiken voor ademhaling, warmteafgifte en het reguleren van hun lichaamstemperatuur (Polsky & von Keyserlingk, 2020).
Gevolgen voor melkproductie en gezondheid
De lagere voeropname is één van de belangrijkste oorzaken van productieverlies tijdens warme periodes. Een recente meta-analyse van 31 studies liet zien dat zowel de droge-stofopname als de melkproductie significant afneemt naarmate de temperatuur-humiditeitsindex (THI) stijgt (Chen et al., 2024).
Maar de gevolgen beperken zich niet tot melkproductie alleen. Hittestress heeft gevolgen voor meerdere aspecten van de diergezondheid:
- Minder herkauwactiviteit
- Verhoogde kans op pensverzuring
- Verminderde vruchtbaarheid
- Hogere belasting van klauw- en uiergezondheid
- Grotere negatieve energiebalans
De effecten van een warme periode kunnen daardoor nog weken tot maanden zichtbaar blijven
Hittestress: 4 manieren om de voeropname op peil te houden
Hoewel ventilatie, schaduw en koeling de basis vormen van iedere aanpak tegen hittestress, kan ook het voermanagement een groot verschil maken.
1.Houd de voergang schoon
Voer bederft sneller bij hogere temperaturen. Gisten en schimmels ontwikkelen zich sneller, waardoor voedingsstoffen verloren gaan en de smakelijkheid afneemt. Verwijder restvoer regelmatig en houd de voergang schoon, zo blijft het rantsoen aantrekkelijk voor de koe.
2.Voer tijdens de koelste momenten van de dag
Koeien eten van nature meer tijdens koelere uren. Door een groter deel van het rantsoen vroeg in de ochtend of laat in de avond aan te bieden, kan de voeropname worden gestimuleerd. Bovendien blijft het voer langer vers.
3.Let extra op de pensgezondheid
Tijdens hittestress neemt de herkauwactiviteit af. Koeien produceren daardoor minder speeksel, terwijl speeksel juist belangrijk is voor de buffering van de pens. Hierdoor stijgt het risico op subacute pensverzuring tijdens hittestress. Voldoende structuur en eventueel het gebruik van pensbuffers zoals natriumbicarbonaat kunnen helpen om de pens stabiel te houden.
4.Stimuleer de eetlust
Uiteindelijk blijft voldoende voeropname de sleutel tot productiebehoud tijdens warme periodes. Daarom kiezen steeds meer veehouders ervoor om naast rantsoenaanpassingen ook producten in te zetten die de eetlust ondersteunen en de smakelijkheid van het voer helpen behouden. Bronch-Actief stimuleert krachtig de eetlust waardoor de penswerking actief blijft. Hierdoor kan de koe zijn energievoorziening beter verdelen voor de melkproductie, uiergezondheid, vruchtbaarheid en klauwen. Zo blijft er genoeg energie over om de warmte af te voeren.
Extra ondersteuning tijdens warme dagen
Wanneer de voeropname onder druk staat, kan ondersteuning van de eetlust en pensactiviteit extra waardevol zijn. Bronch-Actief is ontwikkeld om koeien tijdens warme periodes te ondersteunen. De combinatie van etherische oliën stimuleert de eetlust, ondersteunt de spijsvertering en helpt het ruwvoer langer fris en smakelijk te houden.
Hierdoor blijven koeien actiever vreten en herkauwen, waardoor de energievoorziening beter op peil blijft. Dat ondersteunt niet alleen de melkproductie, maar ook de gezondheid van uier, klauwen en vruchtbaarheid.
Bronch-Actief ondersteunt op vijf manieren:
- Stimuleert krachtig de eetlust
- Ondersteunt de herkauwactiviteit
- Help ruwvoer langer fris en smakelijk te houden
- Ondersteunt koeien tijdens warme omstandigheden
- Draagt bij aan behoud van melkproductie
Daarnaast ondersteunen de aanwezige etherische oliën de luchtwegen. Een goede ademhaling speelt een belangrijke rol bij de afvoer van overtollige lichaamswarmte en helpt koeien beter om te gaan met hittestress. Veehouders die Bronch-Actief inzetten tijdens warme periodes ervaren vaak dat de gebruikelijke terugval in voeropname en melkproductie beperkt blijft. Koeien blijven actiever vreten en behouden beter hun conditie, waardoor ook de negatieve effecten van hittestress op vruchtbaarheid, uiergezondheid en klauwgezondheid minder sterk kunnen doorwerken.
Bronch-actief in de praktijk
“In juli en augustus 2025 hebben we Bronch-Actief gebruikt tijdens een periode van warm weer. Waar hittestress normaal gesproken invloed heeft op de voeropname, bleven onze koeien goed eten. Het resultaat was een stijging van de melkproductie met gemiddeld 2,3 liter per koe en circa €6.000 extra melkgeld in vijf weken,”
-Bram Pijs, 200 melkkoeien
Conclusie
Hittestress begint vaak met een dalende ruwvoeropname, maar de gevolgen reiken veel verder dan alleen een lagere melkproductie. Een verminderde voeropname beïnvloedt de pensgezondheid, energiebalans, vruchtbaarheid en algehele diergezondheid. Door tijdig maatregelen te nemen op het gebied van klimaat, voermanagement en ondersteuning van de eetlust kunnen melkveehouders deze negatieve effecten aanzienlijk beperken. Juist tijdens warme periodes blijft iedere extra kilo opgenomen ruwvoer van grote waarde voor zowel productie als gezondheid.
Dit artikel is geschreven in samenwerking met Saluvet
