Vruchtbaarheid is op elk bedrijf een belangrijk speerpunt. Toch blijft het in de praktijk een uitdaging: tegenvallende vruchtbaarheid behoort nog altijd tot de top 3 redenen voor vroegtijdige afvoer. Tegelijkertijd loopt de tussenkalftijd (TKT) op veel bedrijven ongemerkt op, met directe financiële gevolgen. Elke dag boven de gewenste TKT (gemiddeld tussen de 370 en 400 dagen) kost al snel €2 per koe, onder andere door een minder efficiënte voerbenutting en extra inseminaties. Deze kosten bestaan voornamelijk uit te hoge voerkosten naar verhouding van de productie. Tevens zijn inseminatie kosten een belangrijke kostenpost, een extra inseminatie wordt geschat tussen de €25-€40 per inseminatie (Cools et al., 2008; Burgers et al., 2022).
Het optimaliseren van vruchtbaarheid vraagt om aandacht voor meerdere factoren, waaronder voeding. Specifieke vitaminen, antioxidanten en nutriënten spelen een cruciale rol in het ondersteunen van de cyclus, embryobehoud en energiebalans.
B‑vitamines: kleine krachten met grote invloed op de vruchtbaarheid
B-vitamines zijn onmisbaar voor een goede vruchtbaarheid. Ze spelen een rol in vrijwel alle aspecten die te maken hebben met de vruchtbaarheid zoals cyclus, bevruchting en embryonale ontwikkeling.
Met name vitamine B2 (riboflavine) en B9 (foliumzuur) ondersteunen de groei en rijping van follikels in de eierstokken. Dit resulteert in sterkere eicellen en een grotere kans op succesvolle bevruchting. Daarnaast zijn B-vitaminen essentieel voor DNA- en eiwitsynthese, waardoor het risico op vroeg embryoverlies afneemt. Suppletie met B-vitamines kan bovendien de first-service conception rate verbeteren, waardoor koeien sneller drachtig worden en de tussenkalftijd korter blijft. Daarnaast fungeren B-vitamines als co-enzymen in de energieomzetting, wat cruciaal is voor een goede hormonale balans en een succesvolle dracht.
Eén van deze B-vitamines is Bètacaroteen. Deze is zeer rijk aan vitamine A en verbetert de expressie en duur van de tocht, met name bij vaarzen. Het draagt ook bij aan de ontwikkeling van het gele lichaam (corpus luteum). Onderstaande vitamines zijn onder andere erg belangrijk voor de vruchtbaarheid:
- Thiamine (Vitamine B1)
- Riboflavine (Vitamine B2)
- Niacine (Vitamine B3)
- Pantotheenzuur (Vitamine B5)
- Vitamine B6
- Biotine (Vitamine B8)
- Foliumzuur (Vitamine B9)
- Vitamine B12
Een speciale coating wordt op de vitaminen aangebracht om ze te beschermen tegen beschadiging in de pens. In de pens worden voedingsstoffen namelijk blootgesteld aan micro-organismen, vocht en afbraakprocessen. Hierdoor kunnen vitaminen gedeeltelijk verloren gaan voordat ze in de darm worden opgenomen. Door de speciale coating blijven de vitamines beschermd en bereiken er meer actieve vitaminen de darm, waar ze vervolgens effectief kunnen worden opgenomen. Dit verhoogt de biologische beschikbaarheid van de vitaminen aanzienlijk en draagt bij aan een efficiëntere benutting door het dier.
Antioxidanten voor gezonde embryo’s en een succesvolle dracht!
Tijdens het voortplantingsproces ontstaan vrije radicalen. Deze agressieve stoffen kunnen schade veroorzaken aan eicellen, embryo’s en baarmoederweefsel. Dit proces, bekend als oxidatieve stress, heeft een negatieve invloed op de vruchtbaarheid. Antioxidanten zoals vitamine E, druivenextract en selenium zijn belangrijk voor de vruchtbaarheid van koeien omdat ze helpen celbeschadiging door oxidatieve stress te voorkomen.
Vitamine E en selenium werken hierbij nauw samen. Ze beschermen celmembranen tegen beschadiging, wat de kwaliteit van zowel eicellen als embryo’s verbetert. Druivenextract bevat natuurlijke polyfenolen die ook sterke antioxidatieve eigenschappen hebben en ontstekingen kunnen verminderen.
Met deze bescherming dragen antioxidanten bij aan een gezonde baarmoederomgeving en een beter behoud van het embryo, Dit alles resulteert in een hogere kans op succesvolle dracht en een kortere tussenkalftijd. Kortom, ze ondersteunen het voortplantingssysteem door stress en ontsteking te verminderen en zo de vruchtbaarheid te bevorderen.
Energie en levergezondheid: de sleutel tot vruchtbaarheid
Een goede vruchtbaarheid begint bij een goed functionerende stofwisseling. Hierin speelt de lever een centrale rol (de molenaar, 2011). Vooral in de transitieperiode staat de lever onder druk, wat invloed heeft op zowel de stofwisseling- als hormoonbalans. Een hepatoprotectief complex kan hierbij ondersteunen.
Het hepatoprotectieve complex bestaat uit niacine, betaïne, choline en methionine. Samen ondersteunen ze de levergezondheid en energievoorziening van de koe:
- Niacine ondersteunt de energieproductie in de lever en helpt bij het voorkomen van vetophoping (leververvetting) in de overgangsperiode.
- Betaïne en choline dragen bij aan de vetmetabolisme en methylgroepenvoorziening, wat belangrijk is voor de aanmaak van hormonen zoals progesteron. Dit is essentieel voor het behoud van dracht.
- Methionine is een essentieel aminozuur dat de vorming van eiwitten en methylgroepen ondersteunt. Deze zijn nodig voor een gezond metabolisme en embryo-ontwikkeling.
Onderzoek bevestigt effect op vruchtbaarheid
Het effect van gerichte vitaminesuppletie is niet alleen theoretisch. In een grootschalige praktijkstudie met 949 melkkoeien werd gekeken naar het effect van een beschermde B-vitaminemix op het drachtigheidspercentage bij de eerste inseminatie. Deze aanvulling van B-vitamines leidde tot 13% betere resultaten bij de eerste inseminatie.
De resultaten zijn opvallend: koeien die beschermde B-vitaminen kregen, scoorden op alle meetmomenten beter dan de controlegroep. Het verschil lijkt misschien beperkt, maar in de praktijk kan een paar procent hogere conceptie een groot economisch effect hebben. Sneller drachtige koeien, minder inseminaties en een kortere tussenkalftijd zorgen direct voor meer rendement op het bedrijf.
Afsluitend advies
Vruchtbaarheid is geen losse factor, maar het resultaat van wat er in de koe gebeurt. Wanneer de energievoorziening, hormoonbalans en celgezondheid niet optimaal zijn, vertaalt zich dat direct in lagere bevruchtingsresultaten, meer inseminaties en een oplopende tussenkalftijd.
Juist daarom maakt gerichte ondersteuning met B-vitaminen, antioxidanten en leverondersteunende nutriënten het verschil. Deze nutriënten grijpen direct in op de processen die bepalend zijn voor cyclus, bevruchting en embryobehoud. Het resultaat is concreet: een hogere kans op dracht bij eerste inseminatie, minder herinseminaties en een kortere tussenkalftijd. Door te investeren in de juiste nutriënten op het juiste moment, voorkomt u onnodige verliezen. Dat ziet u direct terug in de kosten.
Benieuwd welke mineralen en vitamines uw rantsoen nóg beter zou kunnen maken? We denken graag met u mee over een aanpak die past bij uw bedrijf
Verbeter vruchtbaarheid met Rumina Repro
Er zijn tal van mineralen en elementen die belangrijk zijn voor een gezond functionerende koe. Om de vruchtbaarheid extra te ondersteunen en betere resultaten te behalen kunt u Rumina Repro toevoegen.
Rumina Repro is een luxe samenstelling van elementen, zo bevat het ook veel cholinechloride en een mix van andere vitamines B. Choline zorgt voor een goed functionerende lever en voorkomt ketose als gevolg van leververvetting. Het toepassen van choline in de droogstand zorgt voor een vlotte opstart met als resultaat een betere productie. Tevens heeft Rumina Repro een positief effect op de energievoorziening en de vertering.
