Een hoogproductieve melkkoe kan ruim 100 liter water per dag opnemen. Toch krijgt de watervoorziening vaak minder aandacht dan het rantsoen, terwijl onvoldoende of vervuild drinkwater in de stal direct invloed kan hebben op de wateropname, voeropname en uiteindelijk de prestaties van de koe.
Wanneer het vee weer op stal komt, is het een goed moment om de waterkwaliteit en capaciteit van de drinkwatervoorziening bij uw koeien onder de loep te nemen.
Wateropname en voeropname gaan hand in hand
Een koe die veel melk produceert, heeft veel water nodig. Water speelt onder andere een belangrijke rol bij de vertering, temperatuurregulatie en melkproductie.
Daarbij drinken koeien niet gelijkmatig verdeeld over de dag. Vooral na het melken is de waterbehoefte groot. Op dat moment willen meerdere koeien tegelijkertijd drinken en moet de watervoorziening in de stal deze piek zonder problemen aankunnen.
Een goede watervoorziening draait daarom om drie zaken:
- Goede waterkwaliteit: het water moet schoon, fris en smakelijk zijn
- Voldoende capaciteit: op piekmomenten moet voldoende water beschikbaar zijn
- Goede bereikbaarheid: koeien moeten gemakkelijk en zonder hinder kunnen drinken
Hoe schoon is het water dat de koe daadwerkelijk drinkt?
Dat water bij binnenkomst op het bedrijf van goede kwaliteit is, betekent niet automatisch dat dit bij de drinkbak nog steeds zo is. In leidingen kan vervuiling ontstaan door bijvoorbeeld biofilm, ijzer- of mangaanafzetting en stilstaand water. Ook drinkbakken raken vervuild door voerresten, speeksel en andere vervuiling.
Kijk daarom regelmatig kritisch naar de drinkpunten. Is de bodem goed zichtbaar, zit er aanslag langs de wanden en ruikt het water fris? En misschien wel de eenvoudigste vraag: zou u er zelf zonder twijfel een glas van drinken? Een visuele controle vertelt vaak al veel!
Wanneer delen van het drinkwatersysteem gedurende de zomer weinig zijn gebruikt, adviseren we om de leidingen bij het opstallen goed door te spoelen. Dit kan bijvoorbeeld met een lichte desinfectie-oplossing in schoon water, bijvoorbeeld 2% Cid Clean. Laat deze twee uur in de leiding staan en spoel daarna goed door met schoon water.
Controleer daarbij direct:
- Drinkbakken op vervuiling en aanslag
- Vlotters en ventielen op een goede werking
- De snelheid waarmee drinkbakken worden bijgevuld
- Het verst gelegen drinkpunt in het systeem
Twijfelt u over de waterkwaliteit? Laat het water dan onderzoeken. Kijk daarbij niet alleen naar het water bij de bron, maar juist ook naar het water wat het dier daadwerkelijk drinkt. Neem ten minste één monster van het drinkpunt verderop in het leidingsysteem!
| Parameter | Norm rund | Norm kalf |
| pH | 5 tot 8 | 5 tot 8 |
| Ammonium (mg/liter) | <2 | <0.5 |
| Nitriet (mg/liter) | <0.1 | <0..1 |
| Nitraat (mg/liter) | <100 | <100 |
| Chloride (mg/liter) | <250 | <250 |
| Natrium (mg/liter) | <800 | <400 |
| IJzer (mg/liter) | <0.5 | <0.2 |
| Mangaan (mg/liter) | <1 | <0.5 |
| Sulfaat (mg/liter) | <100 | <100 |
| Hardheid (°D) | >4 en >15 | >4 en >15 |
| E. coli (kve/ml) | <10 | <1 |
| Mestverontreiniging | <10 | <1 |
| Totaal kiemgetal (kve/ml) | <10.000 | <1.000 |
| Bacterietelling | <10.000 | <1.000 |
Genoeg water bij de bron, maar ook genoeg bij de koe?
Naast kwaliteit is capaciteit minstens zo belangrijk. Vooral na het melken kan in korte tijd een grote waterbehoefte ontstaan, terwijl tegelijkertijd ook water nodig kan zijn voor bijvoorbeeld het reinigen van de melkinstallatie of melkstal. Onder andere onze leverancier Suevia adviseert daarom om te kijken naar de totale waterbehoefte tijdens piekmomenten (Suevia, 2025). Wanneer de beschikbare capaciteit of waterdruk onvoldoende is, kan bijvoorbeeld een buffertank of goed afgestemde pompinstallatie uitkomst bieden.
Ook de toevoer naar de drinkbak zelf moet voldoende zijn. GD adviseert een watertoevoer van meer dan 20 liter per minuut naar de waterbak (GD, 2026). Dit is eenvoudig te controleren door te kijken hoe snel een drinkbak zich vult nadat meerdere koeien hebben gedronken. Duurt dit te lang, dan kunnen onder andere waterdruk, leidingdiameter, vervuiling of pompcapaciteit beperkend zijn. Een grote drinkbak heeft immers weinig waarde wanneer deze niet snel genoeg wordt bijgevuld.
Vergeet de waterkwaliteit bij kalveren niet!
Ook bij kalveren verdient schoon en voldoende drinkwater aandacht. Kalveren zijn gevoeliger voor een slechte waterkwaliteit en vrij beschikbaar drinkwater speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van de pens en de opname van krachtvoer en ruwvoer. Controleer daarom ook de drinkbakjes, emmers en leidingen in de kalverstal regelmatig. Kleine drinkpunten kunnen relatief snel vervuilen.
Beschikbaar water voor kalveren is niet automatisch water dat een kalf graag drinkt.
Water verdient dezelfde aandacht als voer
Aan het rantsoen wordt dagelijks gerekend. Kuiluitslagen worden bekeken, droge stof wordt gecontroleerd en er wordt gestuurd op voeropname. Maar om dat rantsoen optimaal te benutten, moet ook de watervoorziening kloppen.
Schoon, smakelijk en voldoende drinkwater bij melkvee is een basisvoorwaarde voor gezonde en goed producerende dieren. Gebruik het opstallen daarom als vast controlemoment: reinig de drinkbakken, spoel leidingen door en controleer of op ieder drinkpunt voldoende water beschikbaar is.
Heeft u vragen over drinkwaterkwaliteit, drinkbakken of de capaciteit van uw watervoorziening? Onze productspecialisten denken graag met u mee!
